Dołącz do czytelników
Brak wyników

Narzędzia mindfulness w praktyce

11 czerwca 2019

NR 3 (Czerwiec 2019)

Jak praktyka uważności wspiera kreatywność?

0 8

Kreatywność przestała już być domeną tylko artystów, a stała się również pożądaną umiejętnością w biznesie. Aby firma odniosła sukces na rynku, musi zaproponować konsumentowi kreatywne rozwiązanie. I nie wynika to tylko z bardzo dużej konkurencji, ale jest związane także z oczekiwaniami samego konsumenta, który stał się bardziej wymagający.

W dobie globalizacji, wszechobecnego internetu, dostępu do informacji z całego świata, trudno zaskoczyć konsumenta czymś nowym, a jednocześnie użytecznym. Te dwa aspekty – nowość i użyteczność – są kwintesencją kreatywnego rozwiązania. 

Kreatywność to stan umysłu umożliwiający przyjęcie świeżej perspektywy, dzięki której możemy dostrzec i połączyć obszary nam znajome z tymi zupełnie nieznanymi i finalnie stworzyć coś wyjątkowego. Sercem kreatywności jest umiejętność zauważania i dostrzegania oraz aktywnego kontaktowania się ze światem. Zauważanie i zbieranie rozproszonych elementów, a w efekcie aktywne dostrzeganie wyłaniającego się połączenia.

Określenie kreatywności jako umiejętności nie jest przypadkowe, ponieważ jak się okazuje, kreatywność można rozwijać poprzez różnego rodzaju ćwiczenia. Oznacza to, że każdy z nas może być kreatywny, a raczej już jest kreatywny, tyle że zablokował swoją kreatywność np. na skutek socjalizacji, przekonań, kultu racjonalnego, analitycznego umysłu. Pytanie brzmi zatem: co konkretnie nas blokuje i jak uwolnić nasz kreatywny potencjał?

Proces kreatywności

Zanim przejdziemy do szczegółów, przyjrzyjmy się etapom procesu kreatywnego. 

Etapy procesu kreatywnego (model G. Wallasa):

  1. Przygotowanie.
  2. Immersja – zanurzenie się.
  3. Inkubacja.
  4. Iluminacja – efekt „aha”.
  5. Weryfikacja.

Pomysły nie pojawiają się znikąd, dlatego jest potrzebne odpowiednie przygotowanie. Na tym etapie staramy się zrozumieć problem, zbierając informacje, sięgając do różnorodnych źródeł, eksplorujemy różne obszary, nie tylko te oczywiste, przyglądamy się problemowi z różnych perspektyw. Precyzyjne zdefiniowanie problemu i postawienie odpowiedniego pytania są tu kluczowe. Aby to się udało, musimy słuchać uważnie tego, co mówią inni, i mieć otwarty, chłonny umysł. 

Podczas gdy na etapie przygotowań sięgamy po jak najszersze informacje, na etapie immersji zanurzamy się jak najgłębiej w istotę problemu, drążymy go, zdobywając jak najbardziej specjalistyczną wiedzę na jego temat. 

Na etapie inkubacji pozwalamy naszemu umysłowi popracować nad zebranymi informacjami bez naszego świadomego udziału. Na tym etapie umysł tworzy różne połączenia i raz na jakiś czas pojawia się „prawie” rozwiązanie, które chwilę później znika. Dlatego zrobienie sobie przerwy w pracy nad problemem, zajęcie się innymi rzeczami jest konieczne, aby umysł znalazł rozwiązanie. Na tym etapie szczególnie ważne jest, aby umysł był spokojny, zrelaksowany, a nawet radosny. 

Kiedy już pojawi się iluminacja, następuje etap weryfikacji. Sprawdzamy dokładnie możliwość realizacji pomysłu, opracowujemy jego szczegóły i na koniec wcielamy go w życie.

Czas trwania każdego etapu jest indywidualny i zależy od sytuacji, problemu i osoby. Etapy 1–3 mogą się przeplatać i zapętlać, nie jest to proces zupełnie linearny. Momentami bywa to frustrujące, mogą się pojawić chwile zwątpienia, niepokoju, irytacji. Należy pamiętać, że to wszystko jest naturalną częścią procesu i jeśli zaufamy jemu i sobie, zakończy się to iluminacją. 

W teorii brzmi to całkiem dobrze, w praktyce jednak okazuje się, że wcale tak nie jest, a oczekiwany efekt „aha” nie pojawia się. Dlaczego tak się dzieje?
 

Aby proces kreatywny zakończył się sukcesem, potrzebny jest odpowiedni stan umysłu. Umysł powinien być:

  • spokojny i zrelaksowany, 
  • otwarty na nowe informacje, 
  • ciekawy, 
  • nieoceniający,
  • akceptujący,
  • w pełni obecny,
  • radosny i życzliwy.


Taki stan umysłu jest nazywany uważnością i bywają momenty, że go doświadczamy. Na co dzień jednak funkcjonujemy raczej w trybie zadaniowym, automatycznie, bez większego zwracania uwagi na to, co się dzieje wokół oraz w nas samych.

Ostatnie badania wykazały bezpośredni wpływ treningu uważności na wzrost kreatywności. Okazało się, że osoby w nim uczestniczące szybciej i częściej znajdowały niestandardowe, kreatywne rozwiązania na zadany problem, czyli częściej doświadczały efektu „aha”. Jeżeli więc ważne jest dla nas, aby być kreatywnym, musimy zacząć trenować nasz umysł. 

Słowo „trening” należy potraktować dosłownie. Oznacza to systematyczne, codzienne ćwiczenie „mięśni” naszego umysłu. Trening wymaga również motywacji, bez niej zapał szybko minie i przestaniemy ćwiczyć. Dlatego tak ważne jest, aby cały czas przypominać sobie, po co ćwiczymy, jaka jest nasza intencja.

GŁÓWNE PRZESZKODY W PROCESIE KREATYWNYM JAK UWAŻNOŚĆ POMAGA JE POKONAĆ

1. przeszkoda to stres związany z oczekiwaniem, naciskanie na siebie, że musimy coś wymyślić. Zestresowany umysł ma bardzo zawężoną uwagę, zamyka się na pojawiające się informacje, szczególnie te nowe. W takim momencie należy go najpierw uspokoić.

Praktyka 1. – uspokojenie umysłu
Usiądź tak, aby było Ci wygodnie, zachowując jednocześnie wyprostowane i niespięte plecy. Obie stopy w całości oprzyj na podłożu, aby mieć lepsze ugruntowanie. Możesz zamknąć oczy lub pozostawić je półotwarte, lecz bez skupiania ich na czymkolwiek. Rozluźnij twarz i przywołaj delikatny uśmiech. Powoli skieruj uwagę na oddech, poczuj, jak powietrze wchodzi przez nos, przesuwa się w dół aż do przepony, wraca do góry i wydostaje się przez usta. Doświadczaj ruchu przepony przy każdym wdechu i wydechu. Poszukaj łagodzącego rytmu swojego oddechu. Spokojny wdech – raz, dwa, trzy, przerwa i spokojny wydech ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań czasopisma "Mindfulness"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy

    Magdalena Mazurkiewicz

    Psycholog, psychoterapeuta, coach (ICF), facylitator konfliktów (szkolenia w Deep Democracy Insitute International, Max i Ellen Schuppbach); współzałożycielka The Mind Insitute; prezes Polskiego Towarzystwa Mindfulness (2010-2011); trenerka uważności i współczucia Ukończyła szkolenia dla nauczycieli prowadzone przez Jona Kabata-Zinna i współpracowników: MBSR in Mind-Body Medcine oraz MBSR Practicum. Pracowała w szpitalu specjalistycznym MSW (oddział zaburzeń nerwicowych w Otwocku) prowadząc treningi uważności i warsztaty radzenia sobie ze stresem i trudnymi emocjami dla pracowników policji i więzień różnego szczebla. Przeprowadziła wiele treningów uważności, warsztatów i wykładów między innym dla terapeutów DDA, pracowników Orange czy studentów Akademii Leona Koźmińskiego. Ostatnio prowadzi treningi współczucia dla pacjentów onkologicznych. Przez wiele lata pracowała w korporacjach międzynarodowych na stanowiskach menadżerskich, m.in. w Saatchi & Saatchi X (Managing Director) czy w Arc Worlwide (Strategic Director dla regionu CEMEA ). Tematyką uważności zajmuje się również od strony naukowej, badała m.in. wpływ uważności na strategie radzenia sobie ze stresem. Obecnie, w ramach swojego doktoratu na Uniwersytecie SWPS w Warszawie tworzy program rozwijający komunikację i inteligencję międzykulturową oraz redukujący uprzedzenia w oparciu o mindfulness i wdzięczość, jest członkiem PrejudiceLab na Goldsmiths University of London.